Betik dilleri, HTML ile Java, C++ ve Visual Basic gibi programlama dilleri arasında bir geçiş aşamasıdır. HTML genellike metin düzenlemek için kullanılır. Programlama dilleri de genellikle bilgisayarlara bir dizi karmaşık talimatlar vermek için kullanılır. Betik dillerinin de bilgisayarlara komutlar vermek için kullanılabilmelerine karşın, sözdizim kuralları genellikle programlama dillerine oranla az katıdır. Betik dilleri metin düzenleme ya da bir programlama dilinde yazılmış ve derlenmiş bileşenleri çağırma ve kullanma üzerinde yoğunlaşırlar.
ASP, ağ geliştiricilerinin çeşitli betik dilleri kullanarak eksiksiz yordamlar yazabilmelerine olanak verir. Çeşitli betik dilleri bir tek .asp dosyası içinde kullanılabilir. Buna ek olarak, betikler sunucu tarafında okunup işlendiği için istemci tarayıcının betik desteği olmasına da gerek yoktur.
Ağ sunucunuzda uygun betik motoru kurulu olan her betik dilini kullanabilirsiniz. Bir betik motoru belli bir dilde yazılan komutları işleyen bir programdır. ASP iki betik motoru ile birlikte gelir; Microsoft VBScript ve Microsoft JScript. REXX ve Perl gibi diğer betik dillerinin betik motorlarını da yükleyip kullanabilirsinz.
Bir Visual Basic programcısı iseniz, Visual Basic in bir alt kümesi sayılabilecek olan VBScript i kullanmaya hemen başlayabilirsiniz. Java, C ya da C++ programcısı iseniz, JScript sözdizimini kendinize yakın bulacaksınız. Yalnız, JScript Java ya da C ile ilişkili değildir.
ASP bir ActiveX betikleme platformudur. Bir dili kullanmak için ActiveX Betik Standardı na uyan ve ağ sunucunuzda bir COM (Common Object Model / Ortak Nesne Modeli) nesnesi olarak duran bir betik motoru kurmalısınız.
Birincil Betik Dilinin Atanması
ASP birincil betik dili, <% ve %> ayraçları içinde verilen komutları işlemek için kullanılan dildir. Bir ASP uygulamasında sayfa başına bir ya da uygulamadaki tüm sayfalar için bir birincil betik dili atayabilirsiniz.
Bir Sayfa için Dil Atanması
Tek bir sayfanın birincil betik dilini atamak için .asp dosyanızın başına <%@ LANGUAGE %> komutunu ekleyin. Bu komutun sözdizimi:
<%@ LANGUAGE=BetikDili %>
Burada BetikDili tek bir sayfanın birincil betik dilidir. Sayfanın dil seçimi ASP uygulaması için yapılan dil seçiminin umursanmamasını sağlar.
ASP komutlarının kullanılması için verilen talimatları izleyin, daha fazla bilgi için:
NOT: Object.Method (Nesne.Yordam / İşlev) sözdizimini kullanmayan bir dili birincil betik dili olarak kullanmak istiyorsanız öncelikle LanguageEngines kayıt anahtarını yaratmanız gerekmektedir (Bakınız Windows Kayıt Düzenleyicisi: Regedit).
Bir Uygulama için Geçerli Dilin Atanması
Bir uygulamadaki her sayfa için geçerli olan birincil betik dilini atamak için, Internet Hizmet Yöneticisi’ndeki (Internet Service Manager) App Options (Uygulama Seçenekleri) bölümünde Default ASP Language (Varsayılan ASP Dili) özelliğini ayarlayın.
Sunucuda VBScript ve JScript Kullanımı
Sunucuda ASP ile VBScript kullanırken, VBScript in iki özelliği kullanılamaz. ASP betikleri sunucuda çalıştırıldığı için, InputBox ve MsgBox kullanıcı arayüzü ögeleri desteklenmemektedir. Ayrıca, CreateObject ve GetObject adlı VBScript işlevlerini de sunucu tarafı betiklerinde kullanmayınız. Bunun yerine Server.CreateObject kullanınız, böylece ASP yaratılan nesneyi takip edebilir. CreateObject ve GetObject ile yaratılan nesneler, ASP nin kendi nesnelerine erişemezler ve işlemlerde yer alamazlar. Bir istisna, Admin Objects (Yönetici Nesneleri) kullanıldığı durumdur.
Açıklama Satırlarının Dahil Edilmesi
Bütün ASP betiklerinin işlenmesi sunucu tarafında yapıldığı için, betiklemeyi desteklemeyen tarayıcılardan betiklerin saklanması için HTML açıklama satırı etiketlerinin kullanılmasına gerek yoktur. Bütün ASP komutları, tarayıcıya gönderilmeden önce işlenirler. Bir HTML sayfasına açıklamalar ekleyebilirsiniz. Bu açıklamalar tarayıcıya gönderilir ve kullanıcı kaynak HTML i gömek isterse görülürler.
VBScript Açıklamaları
Kesme işareti kullanarak açıklama satırları yazma VBScript de mümkündür. HTML açıklamalarının aksine, bunlar betik işlenirken ayıklanırlar ve tarayıcıya gönderilmezler.
<%
‘Bu satır ve aşağıdaki satırlar açıklamadır.
‘DiziYaz işlevi bir dizinin tüm
‘elemanlarını listeler.
Call DiziYaz (Dizi())
%>
Bir çıktı deyimine açıklama ekleyemezsiniz. Örneğin aşağıdaki betik komutlarından birincisi çalışır ancak ikincisi çalışmaz çünkü ikincisi <%= ile başlamaktadır:
<% i = i +1 ‘i yi 1 arttırır. Bu satır çalışır. %>
<%= name ‘değişken değerini yazar. Bu satır çalışmaz%>
JScript Açıklamaları // açıklama simgeleri JScript de desteklenmiştir. Bu simgeler her açıklama satırında kullanılmalıdır.
<% Call TarihYaz %>
<SCRIPT LANGUAGE=JScript RUNAT=Server>
// Bu, TarihYaz işlevi için bir tanımdır
function TarihYaz()
{
var x
x = new Date()
// Bu satır şu andaki tarihi tarayıcıya gönderir,
Response.Write(x.toString())
}
</SCRIPT>
Büyük-Küçük Harf Ayrımı
VBScript büyük-küçük harf ayrımı yapmaz. ASP nin Request nesnesini kullanmak için Request ya da request yazabilirsiniz. Büyük-küçük ayrımının yapılmamasının bir sonucu değişken isimlerinin bu ayrımla ayırdedilememesidir. Örneğin renk ve Renk adında iki ayrı değişken kullanamazsınız.
JScript büyük-küçük harf ayrımı yapar. Örneğin Date yerine date yazmak bir hata oluşturur. Bu dökümanda bahsedilen ASP nesnelerinin yazılış biçimi, JScript de geçerlidir. (Response gibi.)
Not; Bu yazı 04 Aralık 2003 tarihinde http://www.sorucevap.com/uyeler/dersler.asp?maxiturk adresinde yayınlanmıştır.
Kolay Gelsin 